🌍شوک سیاسی ونزوئلا و اثر آن بر دلار، طلا، بیت‌کوین و بورس ایران

تحولات اخیر در کاراکاس و تغییر ناگهانی ساختار قدرت سیاسی در ونزوئلا، از منظر تحلیل فاندامنتال یک شوک برون‌زا برای اقتصاد ایران محسوب می‌شود. ونزوئلا طی سال‌های گذشته یکی از مسیرهای مهم تنفس ارزی، تهاتر کالایی و صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران بوده است.
به همین دلیل، تضعیف یا حذف این شریک تجاری، مستقیماً می‌تواند جریان ورود ارز به کشور و ترازنامه شرکت‌های فعال در حوزه صادرات خدمات را تحت فشار قرار دهد.

در ادامه، با اتکا به همبستگی بین بازارها، سناریوهای محتمل برای دلار، تتر، ارزهای دیجیتال، طلا و بازار سهام ایران بررسی می‌شود.

اثر پروانه‌ای کاراکاس بر بازار ارز و تتر

از نگاه اقتصاد کلان، محدود شدن دسترسی ایران به منابع ارزی حاصل از فروش بنزین، کاتالیست و پروژه‌های عمرانی در ونزوئلا، به معنای کاهش سمت عرضه در بازار حواله ارزی است.

بازار ارز معمولاً چنین کسری‌هایی را پیش‌خور می‌کند و واکنش آن با تاخیر زمانی کوتاه اما با شدت بالا همراه است.

دلار آزاد

بررسی تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد هر زمان که دسترسی بانک مرکزی به منابع ارزی خارجی محدود شده، نرخ ارز پس از یک فاز تاخیری کوتاه وارد مسیر صعودی شده است.

در چنین شرایطی، دلار آزاد ظرفیت عبور از سقف‌های تکنیکال قبلی را خواهد داشت.

تتر (USDT) و بازار ارزهای دیجیتال

همبستگی قیمت تتر با دلار تهران تقریباً یک‌به‌یک است. با توجه به نقدشوندگی بالاتر تتر نسبت به اسکناس فیزیکی، انتظار می‌رود تقاضا در صرافی‌های رمزارزی افزایش یابد.

از سوی دیگر، بیت‌کوین در مقاطع تنش ژئوپلیتیک به‌عنوان یک دارایی امن جهانی مورد توجه قرار می‌گیرد و افزایش تقاضای بین‌المللی می‌تواند اثر مثبتی بر قیمت آن داشته باشد.

طلا؛ همگرایی ریسک جهانی و دلار داخلی

در شرایط فعلی، طلا از دو موتور هم‌زمان برای رشد بهره‌مند است:

اهرم جهانی:
بی‌ثباتی سیاسی در منطقه انرژی‌محور آمریکای جنوبی، جذابیت انس جهانی طلا را به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه افزایش می‌دهد.

اهرم داخلی:
قیمت طلا در ایران تابعی از قیمت دلار داخلی و انس جهانی است. زمانی که هر دو متغیر هم‌جهت و صعودی باشند، بازار طلا واکنشی سریع‌تر و پرشتاب‌تر نسبت به سایر بازارها نشان می‌دهد.

در چنین فضاهایی، سکه و صندوق‌های مبتنی بر طلا در بورس کالا معمولاً رشد شارپ‌تری تجربه می‌کنند. البته به دلیل افزایش حباب سکه، ابزارهایی مانند صندوق‌های طلا یا دارایی‌های دیجیتال با پشتوانه طلا (مانند PAXG) از منظر ریسک، گزینه‌های منطقی‌تری ارزیابی می‌شوند.

بورس؛ تفکیک دقیق صنایع برنده و بازنده

برخلاف بازار ارز و طلا که واکنشی نسبتاً یکدست دارند، بازار سهام نیازمند تحلیل تفکیکی صنایع است.
تغییر رژیم سیاسی در ونزوئلا لزوماً ریسک سیستماتیک کل بازار بورس ایران را افزایش نمی‌دهد، بلکه ریسک غیرسیستماتیک برخی صنایع خاص را بالا می‌برد.

صنایع در معرض ریسک بالا

گروه خدمات فنی و مهندسی، پیمانکاران نیروگاهی و بخشی از شرکت‌های خودرویی که پروژه‌ها یا سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی در ونزوئلا داشته‌اند، در معرض خطر بلوکه شدن دارایی‌ها و عدم وصول مطالبات قرار می‌گیرند.
در گزارش‌های مالی دوره‌های آینده، احتمال افزایش ذخیره‌گیری بابت مطالبات مشکوک‌الوصول برای این شرکت‌ها وجود دارد.

صنایع دارای پتانسیل رشد

در سناریوی افزایش نرخ دلار ناشی از این تنش سیاسی، شرکت‌های صادرات‌محور و کامودیتی‌محور شامل پتروشیمی‌ها، فولادی‌ها و معدنی‌ها جذاب‌تر می‌شوند.
درآمد این شرکت‌ها ارزی و هزینه‌های آن‌ها عمدتاً ریالی است؛ بنابراین رشد نرخ دلار می‌تواند به‌طور مستقیم سود خالص آن‌ها را تقویت کند.

مقایسه چشم‌انداز بازارها بر اساس فاندامنتال جدید

بر اساس شرایط جدید، تصویر احتمالی بازارها به شکل زیر قابل ترسیم است:

• تتر و دلار:
  محرک اصلی رشد، اختلال در عرضه حواله ارزی است.
  روند کوتاه‌مدت: صعودی با شیب تند
  سطح ریسک: متوسط

• طلا و سکه:
  محرک اصلی رشد، افزایش هم‌زمان قیمت دلار و انس جهانی است.
  روند کوتاه‌مدت: صعودی و پیشتاز بازار
  سطح ریسک: کم

• بیت‌کوین:
  محرک اصلی رشد، افزایش تقاضای جهانی در شرایط تنش و نااطمینانی است.
  روند کوتاه‌مدت: نوسانی با تمایل صعودی
  سطح ریسک: زیاد

• سهام دلاری (صادرات‌محور):
  محرک اصلی رشد، تورم انتظاری و افزایش نرخ ارز است.
  روند کوتاه‌مدت: صعودی با تاخیر زمانی
  سطح ریسک: متوسط

• سهام پروژه‌ای مرتبط با ونزوئلا:
  محرک مشخصی برای رشد ندارند و تحت فشار اخبار منفی هستند.
  روند کوتاه‌مدت: نزولی یا خنثی
  سطح ریسک: بسیار زیاد

پرسش‌های متداول

آیا خرید بیت‌کوین در زمان جنگ یا تنش سیاسی منطقی است؟

بله. داده‌های تاریخی نشان می‌دهد بیت‌کوین در دوره‌های بی‌ثباتی دولت‌ها و سیستم‌های بانکی سنتی، نقش ابزار حفظ ارزش را ایفا کرده و معمولاً با افزایش تقاضا مواجه می‌شود.

چرا با وجود اخبار منفی ونزوئلا ، بورس می‌تواند رشد کند؟

بورس تهران ماهیتی تورم‌زیست دارد. اگرچه شوک‌های سیاسی در ابتدا فشار روانی منفی ایجاد می‌کنند، اما در نهایت رشد نرخ دلار باعث افزایش ارزش دارایی‌ها و سود ریالی شرکت‌های بزرگ صادراتی می‌شود و شاخص را به سمت بالا هدایت می‌کند.

بهترین استراتژی حفظ ارزش پول در این شرایط چیست؟

تنوع‌بخشی به پرتفوی با تمرکز بر دارایی‌های ارزی مانند طلا و تتر و همچنین سهام شرکت‌های صادرات‌محور، منطقی‌ترین استراتژی دفاعی در برابر شوک‌های ارزی ناشی از تحولات سیاسی محسوب می‌شود.